Demanti zlonamjernih dezinformacija objavljenih u više medija o SKD Prosvjeti
12. 2. 2026.
Pre tačno 58 godina na današnji dan 20. februara u Zagrebu je preminuo Srđan Budisavljević, advokat i političar, brat kirurga Julija Budisavljevića iz ugledne ličke porodice Budisavljević. Iako je na položajima bio u veoma trusno vreme, nikada nije pokazao ideološku obojenost i partijsku ili nacionalnu ostrašćenost.
Rođen je 8. decembra 1883. godine u Slavonskoj Požegi. Pravo je studirao u Zagrebu i Berlinu, te je u razdoblju do Prvog svetskog rata bio član Hrvatsko-srpske koalicije. Godine 1908. izabran je za zastupnika Hrvatsko-srpske koalicije u Hrvatskom saboru. Takođe, je bio jedan od branilaca u Veleizdajničkom procesu 1909. godine na kojem je trebalo da bude jedan od optuženih, ali ga je spasio zastupnički imunitet. Tokom Prvog svetskog rata bio je hapšen nekoliko puta.
Krajem 1917. godine istupa iz Koalicije zbog njene nagodbenjačke politike, te se od početka 1918. godine pridružuje akciji Starčevićeve Stranke prava za političko okupljanje (tzv. „nacionalna koncentracija“) stranaka i grupa iz Hrvatske, Slovenije i Bosne i Hercegovine sa jugoslavenskim opredeljenjem. Pokreće i list Glas Slovenaca, Hrvata i Srba koji izlazi od 1. januara 1918. godine. U oktobru iste godine učestvuje u osnivanju Narodnog veća Slovenaca, Hrvata i Srba i biva izabran za jednog od triju njegovih tajnika.
Nakon raskida svih veza sa Austro-Ugarskom Srđan Budisavljević je u pokrajinskoj vladi za Hrvatsku i Slavoniju bio poverenik za unutarnje poslove. A u novostvorenoj jugoslavenskoj državi priključio se Svetozaru Pribičeviću i Demokratskoj stranci. I kada je 1924. godine došlo do rascepa među demokratima i do osnivanja Samostalne demokratske stranke ostao je uz Pribičevića. I kao član vodstva SDS-a, u daljnjoj političkoj aktivnosti sledi Pribičevića u povezivanju sa Stjepanom Radićem i stvaranju Seljačko-demokratske koalicije. Takođe, se slaže sa postupnom evolucijom samostalaca prema federalističkoj koncepciji u vreme šestojanuarske diktature.
Predsednikom Samostalne demokratske stranke postaje 1939. godine. Tu dužnost obavlja sve do 5. marta 1945. godine, te surađuje sa Vladkom Mačekom u pripremanju sporazuma sa Dragišom Cvetkovićem. U vladi Cvetković-Maček postaje ministar socijalne politike. No, usprotivio se odluci vlade o pristupanju Jugoslavije Trojnom paktu, pa je 24. marta 1941. godine podnio ostavku. Kao zagovornik građanske demokracije bio je protivnik fašizma. A za vreme Drugog svetskog rata delujući u emigraciji suprotstavio se velikosrpskim građanskim političarima što je pridonelo njegovu izboru u Kraljevsko namesništvo.
Svojim političkim člancima surađivao je u mnogim listovima: Srpsko kolo (1909, 1922), Slobodna riječ (1914), Hrvatska njiva (1917), Hrvatska riječ (1917), Hrvatski list (1917), Glas Slovenaca, Hrvata i Srba (1918), Jug (1919), Iseljenik (1926), Sveti Sava, kalendar (1930), Narodno kolo (1935, 1937), Politika (1936, 1940, 1939, 1941), Hrvatsko jedinstvo (1937), Nova riječ (1937, 1940), Čehoslovački zbornik (Beograd 1938), Seljačko kolo (1938), Telegram (1939), Narodni pokret (1940), Nova riječ, almanah (1940) i dr. Napisao je i memoarsko delo Stvaranje države Srba, Hrvata i Slovenaca (1958).
Foto naslovna:
Srđan Budisavljević
Izvor: zapadnisrbi.com
